Wirusy brodawczaka ludzkiego - HPV (Human papilloma virus) - są bardzo szeroko rozpowszechnione wśród ludzi. Znamy blisko 200 różnych typów tych wirusów. Przenoszą się one głównie drogą kontaktów seksualnych oraz kontaktów skórnych. Około 40 typów wirusów HPV wywołuje infekcje w obrębie narządów moczowo-płciowych u kobiet i mężczyzn. Większość z tych infekcji nie ma żadnego znaczenia klinicznego, nie powoduje objawów i samoistnie przemija. Niektóre z typów HPV wywołują dość powszechne u kobiet i mężczyzn łagodne zmiany skóry i błon śluzowych narządów rozrodczych określane jako brodawki płciowe lub "kondylomaty". Dotykają one nawet 1% populacji ludzi. W pewnych sytuacjach brodawki płciowe mogą stanowić poważny problem zdrowotny, na ogół jednak są one stosunkowo łatwe do leczenia i nie predysponują do rozwoju nowotworów. Jednakże niektóre z typów wirusów HPV - tzw. wysokiego ryzyka lub inaczej onkogenne - przy długotrwałej, przetrwałej infekcji mogą doprowadzić u kobiet do rozwoju raka szyjki macicy. Wykazano także związek pomiędzy infekcją niektórymi typami HPV a rozwojem innych nowotworów, takich jak: rak sromu i pochwy u kobiet oraz rak prącia u mężczyzn. Ostatnie doniesienia naukowe wskazują na udział onkogennych wirusów HPV w rozwoju m.in. niektórych nowotworów głowy i szyi, górnych dróg oddechowych, a nawet płuc.
Cząsteczka wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV).
Kto ulega zakażeniu HPV?
Nawet do 80% aktywnych seksualnie kobiet ulegnie zakażeniu co najmniej jednym typem HPV w obrębie narządów rozrodczych w okresie do 50 roku życia. Ponieważ HPV rzadko wywołuje objawy kliniczne, większość zakażonych kobiet nawet nie wie, że ma tego wirusa.
Brodawki płciowe a rak szyjki macicy
Pacjentki często kojarzą brodawki płciowe z infekcją HPV lecz nie są świadome, że te łagodne zmiany są najczęściej wywoływane przez typy HPV tzw. niskiego ryzyka lub inaczej nieonkogenne. Wirusy HPV wysokiego ryzyka zwykle nie wywołują brodawek w okolicach narządów płciowych. Stąd ważne jest, aby nie łączyć brodawek płciowych z ryzykiem rozwoju raka szyjki macicy. Do grupu niskiego ryzyka zalicza się m.in. HPV: 6, 11, 40, 42, 43, 44, 54, 61, 70, 72, 81. Dwa pierwsze typy są najczęstszą przyczyną brodawek płciowych.
HPV wysokiego i niskiego ryzyka
Spośród ponad 100 zbadanych typów HPV większość uważa się za wirusy niskiego ryzyka, co oznacza że nie są związane z rozwojem raka szyjki macicy. W rzeczywistości większość infekcji HPV przemija samoistnie w ciągu kilku-kilkunastu miesięcy, nie wywołując żadnych efektów zdrowotnych.
Około 15 typów HPV związanych jest z podwyższonym ryzykiem rozwoju raka szyjki macicy. Należą do nich HPV: 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68, 73 i 82 [1]. Trzy typy HPV zostały zaklasyfikowane jako wirusy prawdopodobnie wysokiego ryzyka: HPV 26, 53 i 66 [1].
Rozpowszechnienie i tzw. potencjał onkogenny poszczególnych typów HPV wysokiego ryzyka jest różny. Jak się szacuje tylko dwa onkogenne typy wirusa, a mianowicie HPV 16 i HPV 18, są odpowiedzialne za rozwój aż 70-80% przypadków raka szyjki macicy. Z badań epidemiologicznych przeprowadzonych w naszym kraju przez NZOZ Meditest wynika, że pięć najczęstszych onkogennych typów HPV 16, 18, 31, 33 i 45 odpowiedzialnych jest za rozwój blisko 98% przypadków raka szyjki macicy, co jest zgodne z danymi naukowymi pochodzącymi z badań przeprowadzonych w krajach Europy Zachodniej, USA i Australii [2].
Częstość poszczególnych typów HPV wykrywanych w przypadkach inwazyjnych raków szyjki macicy (n=60). Gwiazdką (*) oznaczono typy wysokiego ryzyka.
Wirus HPV 16 wydaje się być najgroźniejszy spośród wszystkich znanych onkogennych typów HPV. Kobiety zakażone tym typem wirusa mają kilkusetkrotnie zwiększone (nawet do 500 razy) ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy. Niektóre z onkogennych typów HPV są wykrywane w naszym regionie geograficznym tylko w zmianach przednowotworowych szyjki macicy (dysplazjach małego - CIN I, średniego - CIN II lub wysokiego stopnia - CIN III) i najprawdopodobniej powodują infekcje przemijające, które rzadko doprowadzają do rozwoju inwazyjnego raka szyjki macicy.
Szczepionka przeciwko HPV
W ostatnich latach opracowano szczepionki chroniące kobiety przeciwko dwóm wirusom wysokiego ryzyka - HPV 16 i HPV 18 - najczęściej wywołującym raka szyjki macicy. Ponieważ te dwa typy HPV powodują ok. 70-80% przypadków nowotworów szyjki macicy, należy pamiętać że dostępne w chwili obecnej na rynku szczepionki nie dają pełnej ochrony przed wszystkimi wirusami HPV i rozwojem raka szyjki macicy. Dlatego też regularne badania profilaktyczne (cytologia, testy HPV) pozostają nadal podstawą prewencji onkologicznej u każdej kobiety, nawet tej która się zaszczepiła przeciwko HPV.
Dowiedz się wiecej na temat szczepionek HPV >
Testy na obecność HPV
Dzięki postępowi jaki się dokonał w ostatnich latach w biologii molekularnej możliwa jest bardzo precyzyjna diagnostyka infekcji HPV u ludzi. Jako uzupełnienie badań cytologicznych testy HPV nie tylko znacznie zwiększają skuteczność profilaktyki i wczesnego wykrywania zmian chorobowych szyjki macicy predysponujących do rozwoju raka, ale także pozwalają na określenie ryzyka rozwoju nowotworu i podjęcie bardziej celowanego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego u poszczególnych pacjentek.
Dowiedz się wiecej na temat testów HPV >
.jpg)
Piśmiennictwo:
